Nəzarətsiz arı idxalı: Azərbaycanda ekoloji fəlakət yaxınlaşır

Son dövrlərdə Azərbaycana xarici ölkələrdən, xüsusilə Özbəkistandan arı gətirilməsi sürətlə artmaqdadır. İlk baxışda bu, sadəcə təsərrüfat fəaliyyəti kimi görünə bilər, amma əslində arıçılıq və kənd təsərrüfatı üçün ciddi təhlükə mənbəyinə çevrilməkdədir. Təəssüf ki, məsul qurumlar bu riskləri ya düzgün qiymətləndirmir, ya da bilərəkdən diqqətdən kənarda saxlayır.
Xüsusilə Özbəkistandan gətirilən paket arılar ciddi narahatlıq doğurur. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, bu istiqamətdə müxtəlif xəstəlik və parazitlərin yayılması halları geniş şəkildə müşahidə olunur.

Arı idxalı sadəcə yeni arı ailələrinin gətirilməsi demək deyil; bu proses eyni zamanda zərərli xəstəlik və parazitlərin ölkəyə daxil olması deməkdir. Bəzi parazitlər arı ailələrini qısa müddətdə zəiflədir və tam məhvə sürükləyir. Ən narahatedici isə bu xəstəliklərin bir təsərrüfatdan digərinə sürətlə yayılmasıdır ki, nəticədə geniş ərazilərdə ciddi fəsadlar yaranır.
Dünya təcrübəsi göstərir ki, arıçılıq sahəsində ən ciddi təhlükələrdən biri məhz bu parazitlərin yayılmasıdır. Bir çox ölkələr artıq arı idxalına ciddi məhdudiyyətlər qoyur, bəzi hallarda isə tam qadağa tətbiq edir. Rusiya Federasiyası da Özbəkistandan arı idxalına məhdudiyyət tətbiq etmişdir. Əgər böyük ölkələr belə riskdən çəkinsə, Azərbaycanda bu təhlükəni görməzdən gəlmək məsuliyyətsiz yanaşmadır.
Hazırda ölkədə xaricdən gətirilən arıların yoxlanılması və təhlükəsizliyi barədə aydın və şəffaf mexanizm yoxdur. Bu isə ciddi risk deməkdir.
Əgər proses nəzarətə götürülməzsə, yerli arı cinsləri təhlükə altına düşəcək, genetik xüsusiyyətləri pozulacaq və tədricən məhv olacaq. Eyni zamanda yeni xəstəliklərin yayılması arı ailələrinin kütləvi məhvinə səbəb olacaq ki, bu da minlərlə arıçının zəhmətini puça çıxaracaq.
Arıların azalması kənd təsərrüfatına da birbaşa təsir edir, çünki onlar təbiətdə tozlanmanın əsas daşıyıcılarıdır. Məhsuldarlığın azalması ərzaq təhlükəsizliyini təhdid edir. Təəssüf ki, məsul qurumlar artıq məlum olan risklərə baxmayaraq, idxalı davam etdirir. Bu ya təhlükənin düzgün qiymətləndirilmədiyini, ya da məsuliyyətin hiss olunmadığını göstərir.
Gecikmiş qərarların bədəli ağır olur. Arıçılıqda yayılan xəstəlikləri sonradan aradan qaldırmaq çox çətindir. Bir dəfə yayıldıqdan sonra təsiri illərlə davam edir. Bu səbəbdən prosesin təcili nəzarətə götürülməsi vacibdir. Xaricdən, xüsusilə Özbəkistandan arı idxalı ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmalı, riskli istiqamətlər üzrə yoxlama mexanizmləri yaradılmalı və effektiv nəzarət sistemi tətbiq olunmalıdır.

Əks halda bu gün görməzdən gəlinən problem sabah böyük ekoloji və iqtisadi böhrana çevriləcək.
Artıq seçim qarşısındayıq: ya bu gün tədbir görəcəyik, ya da sabah nəticələri ilə üzləşəcəyik. Azərbaycan arıçılıq sənayesini, yerli arıları və kənd təsərrüfatını qorumaq üçün gecikmədən addım atmalıdır.