“Azad ruhumuzun beşiyi-Laçın”

Bu gün gah kürətək qızmar,
Gah da qış kimi ayazam,
Dünya bir ağ kağız ola,
Mən də bircə kəlmə yazam:
LAÇIN!

Fikrimə həmyerlimiz İlham Qəhrəmanın bu sözləri ilə başlamağım heç də gəlişi gözəl sözlər olduğu üçün deyil. Bu misraları düzəndə şair doğma elinin-obasının yaşadıqlarını, arzu və istəklərini duymamış olmamışdır. O hər bir laçınlının və Laçını sevənlərin duyğularının tərcümanı olmağı çox ustalıqla bacarmışdır.
Bu aralar hər birimiz şeirdə də deyildiyi kimi gah qızmar kürə kimi coşqulu, gah payızın qışa borc verdiyi dekabr ayı kimi mülayım. Səbəbini anlamaq üçün elə də zəhmət tələb olunmadığından izah etməyə eytiyac duymuram...
Bir ömür qürbətdə güzəran keçirmək, sağı-solu bilinməyən ağrı-acılarla əhatələnmiş bir mühitdə yaşamaq bizim üçün heç də asan olmamışdır. Uzun illər vətənsiz, doğma el-obasız yaşayan, çətinliklər içidə ömür sürən məcburi köçkün laçınlılarımız onlar üçün yazılmış bu talenin ağır sınaqlarında əyilmədi, sınmadı. Daim həyatla, qarşısına çıxan maneələrlə mübarizə apardı. Bu ona görədir ki, bir vaxtlar havasını udub saf sularından içdiyimiz, torpağının yetirdiyi zənginliyi ilə bitmək bilməyən minbir dərdin dərmanı olan nemətləri: gül-çiçəyi, yarpızı, baldırğanı, qantəpəri, kəklikotusu, neçə-neçə dərman bitkiləri, yağı-qaymağı, şəhdi-balı, barı-meyvəsi ilə dağlarının əzəmətini, poladdan bərk qayalarının dözümlülüyünü, sularının saflığını, yayda-qışda başından bəyaz qarı əksilməyən zirvələrinin məğrurluğunu ruhumuza hopdurmuşdu Laçın.
Laçın rayonu ulu babalarımızın yaşayıb-yaratdığı tarixi torpaqlarımızda yaradılmışdır. Gözəl, səfalı, əzəmətli dağların qoynunda yerləşən Laçının ən böyük memarı, elə Ulu Tanrının özü idi...
Uca yaradan yaratığı sevimli bəndələrinin böyüklüyünü köstərmək üçün hər bir şeyi bəxş eləmişdi Laçın adlı diyarımıza. Tanrıya bir addım daha yaxın olan bu bəxtəvər insanlara nə əlavə xəzinə lazım idi, nə sərvət, nə də var-dövlət. Özünün zəngin və çox qiymətli naz-neməti ilə yaradılışdan təmin olunmuşdu Laçınımız.
Zamanın müxtəlif gərdişlərində yurdumuza yağlı tikə gözü ilə tamah salan bədnam və mənfur məxluqlara-zorla torpaqlarımıza köçürdülmüş ermənilərə bu ilahi gözəllik “rahatlıq” verməmişdir. Elə bunun nəticəsində həmişə arxalandıqları ağalarının dəstəyi ilə bu dilbər guşəyə sahib olmaq üçün o yurdun əsl sahiblərini köçkünə, didərginə çevirməyə çalışmış və təəssüf ki, buna nail olmuşlar.
Yurd həsrəti, el-oba xiffəti nə az, nə çox-düz 30 ilə yaxın davam etdi. Vətən deyib bü dünyadan nakam və narazı gedə nə qədər əzizlərimizin ruhu narahat oldu. Bu narahatlığın fonunda talançı, insanlığın üz qarasına, utanc yerinə çevrilmiş ermənilər milli sərvətlərimizi talamaqla məşğul olmuşlar. Onlar o yerlərin əsl sahiblərinin tarixlər boyun qurub yaratdıqları hər bir şeyi məhv etmək, ulularımızdan miras qalmış hər bir dəyərə qarşı dəhşətli vandalizm aktları həyata keçirmişlər, onları özününküləşdirməyə, bacarmadıqlarını da yer üzündən silməyə çalışmışlar.
Lakin onlar bir şeyi unutmuşdular ki, tikdiyimiz evləri uçura, xalqımızın qədimliyini özündə əks etdirən tarixi-mədəni abidələrimizi, o dövrün yadigarı olan ulularımızın məzarlarını talan edə bilərlər. Ancaq onlar bu xalqın yaddaşını silə bilməz, bu millətin ruhunu sarsıda bilməzlər. Vətənimizin dilbər güşəsini işğal etsələr də birliyimizi işğal edə, yurda, vətənə olan tükənməz sevgimizi talan edə bilməzlər. Düşmənə qarşı nifrətimizin alovunu söndürə bilməzlər.
Və nəhayət, bir gün onların başını əzəcək “Dəmir yumruğ”un zərbinə tab gətirə bilməyəcəklər. Bəli, o “Dəmir yumruq” ki, onların əsl yaddaşını geri qaytarmaqla kim olduqlarını bir daha özlərinə xatırlatdı.
Çox şükürlər olsun ki, Azərbaycan xalqı üzərinə düşən vəzifənin öhtəsindən çox ləyaqətlə gəldi. Qədim-qayım yurd yerlərimizi, ruhumuzun tərcümanı olan Qarabağımızı mənfur yadellilərin tapdağından azad etdi.
Artıq bu gün bir vaxtlar işğal tarixlərini ürək ağrısı ilə qeyd etdiyimiz bölgələrimizin işğaldan azad olunmasını hədsiz sevinclə, böyük qürurla qeyd edirik.
Xalqımızın bu sevincini, bütövlüyünü, qürurunu, böyüklüyünü özünə qaytaran mərd oğullarımıza minnətdarlıq borcumuz ödənməklə bitməz. O oğullar ki, həyatları, canları, qanları hesabına mənəvi yaralarımızı sağaldıb özləri bir ömürlük “yara” ilə yaşamağı seçdilər.
Hazırda azad torpaqlarımızda xalqımız qurub-yaratmağa başlayıb. Bütünlükdə işğaldan azad olunmuş torpaqlarımızda sürətlə yenidənqurmaya start verilib. Ölkə rəhbərliy səviyyəsində genişmiqyasli layihələr həyata keçirilməyə başlanılır. Bu layihələr Laçın rayonunda da uğurla davam etdirilir.
Bir zaman övladlarını ayrılığına saralıb-solan, boynubükük bənövşələrtək qəriblik çəkən Laçınımız indi doğmalarının gəlişini səbirsizliklə gözləyir. Bir doğma ana kimi qoynunda yenidən yer vermək, isti nəfəsilə isitmək, uzun ayrılıqdan sonra könlünün buz bağlamış nisgilini əritmək üçün əzizlərini gözləyir.
İnanıram ki, ən mümkün olan yaxın vaxtlarda Laçınımızın doğmaları ona qovuşacaq. Yenə əvvəlki büsat qurulacaq, elimiz, obamız firavan və şən həyatını davam etdirəcək! O günlər çox da uzaqda deyil...

Laçın rayon Taxtakörpü qəsəbə tam orta
məktəbinin Azərbaycan dili və ədəbiyyat
müəllimi Qənbərov Xanlar Əsgərxan oğlu.