Müsəlman Şərqində, Böyük Turanda qadın evin, elin ocağı-pirri sayılıb

8 mart tarixində qeyd olunan Ümumdünya Qadınlar Günü həm də, Beynəlxalq İşçi Qadınlar Günü olaraq qəbul edilir. 8 mart Ümumdünya Qadınlar günü postsovet respublikalarında qeyd olunmaqla yanaşı, Anqola, Burkina-Faso, Qvineya Bisau, Kamboca, Çin, Konqo, Laos, Makedoniya Respublikası, Monqolustan, Nepal, Şimali Koreya və Uqanda kimi bir çox ölkələrdə qeyri-iş günü sayılır.

Birləşmiş Millətlər təşkilatı rəsmi olaraq 8 Martı Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi qəbul etmiş və tanımışdır. Hətta aşağıda verilən tarixlərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının toplantılarında rəsmi mövzular olaraq qeyd edilmiş, bunların ətrafında müzakirələr aparılaraq müvafiq qərarlar, qanunlar, qətnamələr qəbul etmişlər.

BMT-ni rəsmi mövzuları: 1997-ci il - "Qadınlar və Sülh cədvəli", 1998-ci il - "Qadınlar və İnsan haqları", 1999-cu il - "Qadınlara qarşı Zorakılıqdan Azad Dünya”, 2000-ci il - "Sülh üçün Birləşən Qadınlar", 2001-ci il - "Qadın və Sülh: Konflikt idarəsində qadınlar", 2002-ci il - "Əfqan Qadınları bu gün: Reallıqlar və İmkanlar", 2003-cü il - "Gender Bərabərliyi və Minilliyin İnkişaf Hədəfləri", 2004-cü il - "Qadınlar və HİV/QİÇS", 2005-ci il - "2005-dən sonra Gender Bərabərliyi; Daha Təhlükəsiz Gələcəyin İnşası", 2006-cı il - "Qadınlar Qərar qəbulu Prosesində", 2007-ci il - "Qadın və Qızlara qarşı Zorakılıq hallarının Cəzasız qalmasının Sonlandırılması", 2008-ci il - "Qadın və Qızlara inestisiya", 2009-cu il - "Qadınlar və Kişilər Qadın və Qızlara qarşı Zorakılıq əleyhinə birləşirlər", 2010-cu il - "Bərabər Haqlar, Bərabər İmkanlar: Hamı üçün inkişaf", 2011-ci il - "Təhsil, Təlim, Elm və Texnologiya üçün Bərabər çıxış imkanı: Qadınlara Layiqli iş üçün Çıxış yolu", 2012-ci il - "Kənd Qadınlarının gücləndirilməsi, Kasıbçılıq və Aclığa Son", 2013-cü il - "Vəd vəddir: Qadınlara qarşı Zorakılığa Son qoymaq üçün Hərəkət Vaxtıdır", 2014-cü il - "Qadınlar üçün Bərabərlik Hamı üçün İnkişafdır", 2015-ci il - "Qadınların güclənməsi Bəşəriyyətin güclənməsidir: Çək şəklini!

Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra,
1998-ci ildə Azərbaycanda Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldı. Azərbaycanda Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması, ölkəmizdə qadına dəyərin verilməsinin yüksək səviyyədə olduğunu açıq bir şəkildə bəyan etdi. Hətta Azərbaycan həm də Avropa Şurasının qadınlarla bağlı bürosunda təmsil olunur.

Təmsil olunmaqla yanaşı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının qadın məsələləri üzrə komissiyasının tamhüquqlu üzvüdür.
Müstəqil Azərbaycanımız rəsmi şəkildə Qadınlara qarşı münasibətdə ayrı-seçkiliyin bütün formalarının aradan qaldırılması haqqında” Beynəlxalq Konvensiyaya qoşulmuşdur.

Ölkə başçısı 8 mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azərbaycan qadınlarına təbrik ünvanlayaraq, onlara öz ürək sözlərini. Bununla yanaşı, Azərbaycan qadınlarının bir qrupuna fəxri adlar verir, digər bir qrupu isə orden və ya medallarla təltif edir.
Yuxarıda qeyd etdiklərimiz, sadəcə, bir giriş mahiyyəti daşıyırdı. Bu yaxın keçmişdə baş verən qadın hərəkatının nəticəsidir ki, qadınlara iqtisadi, ictimai, siyasi, hüquqi haqq və azadlıqları tanındı və onlara diqqət, hörmət və sevgi ənənəvi hala gətirildi.

Dəyərli oxucular!

Avropada, Afrikada, Ərəbistanda qadınlar kölə kimi satılsa da, türk qadını daima hürr-azad olmuşdur. Bu hərəkatlar olmadan da, türk toplumlarının tarixinə nəzər salsaq görərik ki, qadına diqqət, hörmət, haqq və hüquqlarını müdafiə etmək mövcud idi. Bu fikrimizi fakt və sübutlarla qeyd edəcəyik ki, dünyaya nizam, mədəniyyət, məktəb qoymuş türklərin şanlı keçmişindən xəbərdar olasınız.

Biz Türklərdə qadın ailədə söz sahibi olmaqla bərabər, obada,bəylikdə, dövlətdə siyasi və iqtisadi əlaqələrdə, hətta idarəçilikdə xüsusi bir mövqeyə və məqama sahib idi. Bu fikrimizi əsaslandırmaq üçün şərəfli dövlətçilik tariximizə nəzər edək.

Avropa Hunlarına gələn elçilər Atilla xanın xatunu Arıq Han tərəfındən qəbul edilirdi və dövlət işləri ilə əlaqədar görüşlər keçirilirdi. Qəbul törənlərində, ziyafətlərdə, mühüm dövlət yığıncaqlarında xatun xaqanın sol tərəfində otururdu.

Unutmadan bir məsələni də qeyd edək ki, türk toplumunda qadına xatun deyə müraciət olunurdu. Tanrı yerini uçmaq etsin Ziya Gökalpı.

Dəyərli Ziya Gökalp öz kitabında bir misranı qeyd etmişdi. Bu misrada belə qeyd olunurdu: “Əski irqlərin heç biri türklər qədər qadına haqq verməmiş və sayqı göstərməmişdir”.

Bu sözlərimizi sübut edən faktlardan biri də, Orhun Kitabələrində dövlət işlərini bilən “Katunlardan” yəni xatunlardan söhbət açılır. Öz soyundan gələn qadınlarla evlənməyə üstünlük vermələri bir daha mədəniyyəti, nizamı dünyaya yayan türklərin şəxsiyyət kimliyini ortaya qoyur.

Hətta maraqlı bir faktı da qeyd edək ki, o zamanın xristian inancına sahib olanları qadına şeytan gözü ilə baxmışlar. İngiltərədə qadın murdar varlıq sayıldığına görə, müqəddəs kitab olan İncilə əl vurulması qadağan edilmişdi.

Bəli, bu gün Şərqə mədəniyyət, demokratiya... dərsləri keçməyə çalışan Avropada qadına belə hörmətsizlik olub. Lakin Müsəlman Şərqində, Böyük Turanda qadın evin, elin ocağı-pirri sayılıb. Kişinin namusu kimi qorunub!

Vüsal Lətifoğlu
Analoq.az

Xəbərnur